“Waarom kunnen ze er niet gewoon mee ophouden?”
Het is een van de meest gestelde vragen over verslaving, of het nu over zichzelf gaat, over een geliefde of over een cliënt die tegenover hen zit.
De vraag is logisch. Als gedrag schadelijk is, waarom zou je er dan mee doorgaan?
Het antwoord is zelden zo simpel als een gebrek aan wilskracht.
De afgelopen decennia heeft onderzoek naar hechting, trauma en het zenuwstelsel een andere manier geboden om verslaving te begrijpen. In plaats van verslavend gedrag te zien als persoonlijk falen of morele tekortkomingen, stelt dit perspectief een andere vraag:
Aan welke behoefte probeerde dit gedrag te voldoen?
Voor veel mensen begint verslaving als een poging om een probleem op te lossen. Het wordt een manier om verlichting, regulering, troost, een gevoel van erbij horen of een ontsnapping te vinden wanneer die ervaringen elders moeilijk te verkrijgen zijn.
Als je dit begrijpt, wordt het duidelijker waarom het zo vaak niet voldoende is om simpelweg harder je best te doen om te stoppen .
Deel dit artikel:
Topkeuzes voor jou:
- Hoe je lichaam reageert op gevaar: inzicht in de reactie op een bedreiging.
- Hechting onder stress: een gids voor geactiveerde hechtingspatronen
- Voelt u zich overweldigd? 5 technieken om stress en angst te verlichten
- De wetenschappelijk onderbouwde voordelen van bosbaden
- Tips voor het opbouwen van veerkracht: de reactie op dreigingen kalmeren
Wij zijn gemaakt om verbinding te maken.
Mensen komen op deze wereld terecht volledig afhankelijk van verbinding.
Lang voordat we kunnen praten, problemen oplossen of onze eigen emoties reguleren, vertrouwen we op verzorgers om ons een gevoel van veiligheid te geven. Door duizenden dagelijkse interacties leert het zenuwstelsel geleidelijk wat het van relaties kan verwachten. Kan ik me tot iemand wenden als ik van streek ben? Zal iemand mijn behoeften opmerken? Is nabijheid veilig?
Wanneer die ervaringen over het algemeen consistent zijn, groeit ons vermogen tot zelfregulering, evenals ons vermogen tot vertrouwen.
Maar wanneer verbinding onbetrouwbaar, beangstigend, onbereikbaar is of overweldigd wordt door trauma, past het zenuwstelsel zich aan. Het doet precies waarvoor het ontworpen is: het zoekt naar een andere manier om aan diezelfde behoeften te voldoen.
Deze aanpassingen zijn intelligent. Ze helpen ons te overleven.
De uitdaging is dat sommige van de alternatieven die we ontdekken uiteindelijk juist de dingen kunnen worden die ons gevangen houden.
Vervangende verbindingen
Een manier om verslaving te begrijpen, is als een vervangende verbinding.
In plaats van troost te zoeken bij een ander, grijpen we misschien naar iets anders dat onze gevoelens gegarandeerd verandert.
Voor sommigen is dat alcohol.
Voor anderen is dat eten, werk, gokken, pornografie, winkelen, gamen of eindeloos scrollen.
Zelfs relaties kunnen een vervangende verbinding worden wanneer de aandacht of goedkeuring van een ander de voornaamste bron van emotionele regulatie wordt.
Hoewel deze gedragingen er op het eerste gezicht heel verschillend uitzien, dienen ze vaak een opmerkelijk vergelijkbaar doel. Ze helpen het zenuwstelsel om zich – in ieder geval tijdelijk – te ontdoen van pijn, onzekerheid, eenzaamheid, schaamte of overweldiging.
De opluchting is echt.
Helaas geldt dat ook voor de kosten.
Na verloop van tijd begint het gedrag meer te vragen en minder terug te geven. Wat eerst troost bood, veroorzaakt nu extra leed, maar loslaten voelt beangstigend omdat de onderliggende behoefte blijft bestaan.
De vervangende verbinding wordt het dichtstbijzijnde wat het zenuwstelsel kent als het gaat om veiligheid.
Verslaving is meer dan alleen middelen.
Wanneer veel mensen het woord 'verslaving' horen, denken ze meteen aan drugs of alcohol.
Maar dwangmatige patronen – vervangende verbindingen – kunnen op veel gebieden in het leven ontstaan.
Niet elke gewoonte of copingstrategie hoeft als een verslaving te worden beschouwd, maar wanneer gedrag een dwangmatige behoefte wordt die niet kan worden overwonnen – of het nu gaat om werk, relaties, winkelen of een andere vorm van zelfbeheersing – dan zouden we dezelfde empathische vraag moeten stellen:
Wat probeer ik eigenlijk te bereiken met dit gedrag?
Vaak ligt het antwoord niet in het gedrag zelf.
Het staat voor rust, comfort, saamhorigheid en verbondenheid.
The Way Back
Door verslaving te bekijken vanuit het perspectief van verbondenheid, verandert niet alleen ons begrip, maar ook onze houding.
In plaats van te vragen: "Wat is er mis met mij?", kunnen we ons afvragen: "Wat heb ik geprobeerd te overleven?"
In plaats van alleen het gedrag te zien, beginnen we het onderliggende verlangen te herkennen.
Herstel is dan meer dan alleen iets opgeven. Het wordt een geleidelijk proces van het opbouwen van nieuwe ervaringen van verbondenheid – met onszelf, met anderen en vaak met iets dat groter is dan onszelf, via gemeenschap, zingeving, spiritualiteit of dienstbaarheid.
Dit gebeurt niet van de ene dag op de andere. Het zenuwstelsel leert door herhaalde ervaringen, en genezing volgt hetzelfde pad.
Het goede nieuws is dat hetzelfde vermogen dat ons in eerste instantie in staat stelde ons aan te passen, ons ook in staat stelt te veranderen.
Als verslaving is ontstaan als een poging om een gebrek aan verbinding te compenseren, dan biedt elke authentieke ervaring van veiligheid, erbij horen en een stabiele relatie het zenuwstelsel iets waar het al die tijd naar op zoek is geweest.
Ben je klaar om in je eigen tempo te leren?
Ontwikkel praktische vaardigheden met zelfstudiecursussen over hechting en trauma.
